🎆 Ünsüz Düşmesine 50 Tane Örnek

1gEpvA. Ünsüz Düşmesi Nedir? Ünsüz Düşmesi Nedir?Ünsüz Düşmesine ÖrneklerÜnsüz düşmesinin olduğu durumlarÇoğunlukla bir kelime ek aldığında, kelimenin sonunda bulunan ünsüz düşmektedir. Bu ses olayı, ünsüzler arasındaki zayıf ve güçlü olan ünsüzlerin, tutunabilme güçlerine göre değişiklik göstermektedir. Ancak çoğunlukla kelime kökünde veya gövdesinde bulunan güçsüz olan sessiz harfler düşmeye meyillidirler. Ses olaylarından en sık karşımıza çıkan bu olaya “ünsüz düşmesi” denilmektedir. Bir sözcük türetilirken ya da çekim eklerinden birini alırken kimi seslerin düşmesi olayına ünsüz düşmesi denir. Örnekler büyük-cek > büyücek, el{ig > elli, gel-tir > getir, kalk-dır > kaldır Bazı isimlerden “-I” ekiyle fiil türetilirken kelime sonundaki “k” sesi düşer. Örnekler alçak-l- > alçal- küçük-l- > küçül- ufak-l- > ufal- Bazı Türkçe birleşik kelimelerde de kelime ortasında ünsüz düşmesi görülür. Örnekler taş-garu > dışarı üst-teğmen > üsteğmen Ünsüz Düşmesine Örnekler ➥ Ad –daş → adaşlarımdan ➥ Yüksek –l → yükseldi ➥ Alçak –l → alçalmak ➥ Ast –teğmen → asteğmen ➥ Büyük –cek → büyücekti ➥ Çabuk –cak → çabucak ➥ Gülüş –cük → gülücük ➥ Kalk –dır → kaldırıp ➥ Küçük –l → küçülmedin ➥ Küçük –mse → küçümsememelisin ➥ Minik –cik → minicik ➥ Seyrek –l → seyreltmedi ➥ Öpüş –cük → öpücük ➥ Sıcak –cık → sıcacıktır ➥ Ufak –cık → ufacıktı ➥ Ufak –l → ufalmak ➥ Ast –teğmen → asteğmen ➥ Üst –teğmen → üsteğmendi ➥ Yumuşak –cık → yumuşacıktı Ünsüz düşmesinin olduğu durumlar “k” ünsüzü ile biten sözcüklerde “-cık, -cık” eki geldiğinde sözcüğün sonundaki “k” seslerinin düştüğünü görürüz Örnekler alçak>alçacık, ufak>ufacık, küçük>küçücük, minik>minicik, büyük>büyücek… Not “cık” eğer sözcüğün üzerine gelip somut adlar türetirse sözcük sonundaki k sesinde bir düşme olmadığını görürüz. Örnekler kulakçık, kapakçık… -Farsça “hane” sözcüğü ile oluşturulan birleşik sözcüklerde “ha” hecesi düşmemektedir. Ancak TDK’ye göre ünlü ile biten bazı sözcüklerde “h” sesi düşmektedir. Hastane, pastane, postane, eczane Örnekler dökümhane, yatakhane, yemekhane, muayenehane, yazıhane, sarphane, dershane… Genel Türkçede "-k" ünsüzü ile biten bazı sözcükler "-cık, -cik, -cük, -cuk, -cek, -cak, -l" eklerini aldıkları zaman sözcüğün sonundaki "k" ünsüzü düşer. Buna ünsüz düşmesi ünsüz aşınması denir. Sessiz düşmesi olarak da bilinir. Türkçede türeme ve birleşme esnasında sözcükler bir ünsüzünü yitirebilir. Ünsüz düşmesi ünsüz aşınması genellikle "k" ünsüzüyle biten bazı sözcüklerde Düşmesi ile İlgili Açıklamalı Örnekler SÖZCÜĞÜN ASLI GELEN EK VEYA SÖZCÜK DÜŞEN SES SON ŞEKLİ Ufak -cık -k Ufacık Küçük -cük -k Küçücük Minik -cik -k Minicik Sıcak -cık -k Sıcacık Alçak -cık -k Alçacık Büyük -cek -k Büyücek Çabuk -cak -k Çabucak Yumuşak -cık -k Yumuşacık Tefek -cik -k Tefecik Küçük -l -k Küçülmek Yüksek -l -k Yükselmek Seyrek -l -k Seyrelmek Küçük -mse -k Küçümsemek Ad daş -d Adaş Ast teğmen -t Asteğmen Üst teğmen -t Üsteğmen Not 1 "Kızıl" ve "yeşil" sözcüklerine "-er, -ar" yapım ekleri eklendiğinde sözcüklerin sonunda yer alan "-il, -ıl" ekleri / KızarmakNot 2 Bazı durumlarda sözcüğün sonundaki "k" sesi KulakçıkÜnsüz Düşmesi ile İlgili Örnek CümlelerKüçücük beyniyle bizi yönlendirmeye ufacık bir taş kuşlar sıcacık ülkelere göç eder bu hemen sonra onu çabucak hastaneye çalışkan insanların omuzları üzerinde için küçülmek kişinin küçümsemek hiç kimse tarafından hoş saçlarına bir çare bulamadı. Karşısındakine adaş diye sola bakmadan asteğmene dikkat durmadan yanındakine bakınız Ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz türemesi ve ünsüz düşmesi konularını öğrenebilmeniz için öncelikli olarak aşağıdaki ünsüz harflerin özelliklerini öğrenmeniz benzeşmesi, yumuşaması, türemesi ve düşmesi / Sessiz harflerin özellikleriYukarıdaki klişeleşmiş tabloda önemli olan ve konu anlatımlarıyla sorularda sıkça karşılaşacağınız sessiz harfler şunlardırSert Sessizler = f, s, t, k, ç, ş, h, p FıSTıKÇı ŞaHaPYumuşak Sessizler = b, c, d, gÜnsüz Benzeşmesi SertleşmesiBir sözcüğün son hecesi “f, s, t, k, ç, ş, h, p” sert sessiz harflerinden biri ile biterse ve bu sözcüğe “c, d, g” yumuşak sessiz harfleriyle başlayan bir ek gelirse, ekin başındaki yumuşak ünsüzler sözcüğün sonundaki ünsüzün etkisiyle sertleşerek “c ünsüzü ç’ye”, “d ünsüzü t’ye” ve “g ünsüzü k’ye” dönüşür. Bu değişime “ünsüz benzeşmesi” adı sözcükte ünsüz benzeşmesini bulabilmek içinSözcükte ”f, s, t, k, ç, ş, h, p” ve “ç, t, k” ünsüzlerinin yan yana gelip gelmediğine bakılır,Yan yana gelmiş ise bu iki harften birinin sözcüğün kök ya da gövdesinde diğerinin ise ekte olup olmadığına Benzeşmesi ÖrnekleriSınıf – ca = Sınıfça = Bu kelimedeki sınıf kelimesine getirilen “ca” eki, “f” sert ünsüz harfinden dolayı sertleşmiş ve “ça” ekine dönüşmüştür.Taraf – dar – TaraftarKümes – den = KümestenKüs – gün = KüskünEt – cil = EtçilYurt – daş = Yurttaşİnat – cı = İnatçıUnut – gan = UnutkanÇocuk – ca = ÇocukçaSıcak – dan = SıcaktanSeç – gin = SeçkinGeç – ti = GeçtiGüreş – ci = GüreşçiÇalış – gan = ÇalışkanKülah – dan = KülahtanSilah – cı = SilahçıArap – ca = ArapçaDolap – ta = DolaptaÇap – gın = ÇapkınNOT Ünsüz benzeşmesi konusunda dikkat etmeniz gereken şey yukarıda eklerin asıl hallerinin “c, d, g” sesleri ile başlıyor olmasıdır. Örneğin “dı, di, du, dü” görülen geçmiş zaman ekinin “tı, ti, tu, tü” gibi çok şekillerinin var olması ünsüz benzeşmesi kuralındandır. Aşağıda benzeşme kuralından dolayı çok şekilli olarak bulunan bazı ekleri sıraladık. Sözcüklerde bu eklerle sıkça karşılaşacaksınız-dı, -di, -du, -dü, -tı, -ti, -tu, -tü Görüşen geçmiş zaman eki – Seçtik-dan, -den, -tan, -ten Ayrılma hali eki – Yataktan–da, -de, -ta, -te Bulunma hali eki – Kitapta-ca, -ce, -ça, –çe Eşitlik hali eki – Açıkça-dır, -dir, -dur, -dür, -tır, -tir, -tur, -tür Bildirme eki – Okumaktır-cı, -ci, -cu, -cü, -çı, -çi, -çu, -çü İsimden isim yapma eki – Simitçi-ca, -ce, -ça, -çe İsimden isim yapma eki – Farsça-daş, -taş İsimden isim yapma eki – meslektaş-cıl, -cil, -cul, -cül, -çıl, -çil, -çul, -çül İsimden isim yapma eki – etçil-gı, -gi, -gu, -gü, -kı, -ki, -ku, -kü Fiilden isim yapma eki – atkı-gan, -gen, -kan, ken Fiilden isim yapma eki – Yapışkan-gaç, -geç, -kaç, -keç Fiilden isim yapma eki – Kıskaç-dır, -dir, -dur, -dür, -tır, -tir, -tur, -tür Fiilden isim yapma eki -Biriktirmek-dık, -dik, -duk, -dük, -tık, -tik, -tuk, -tük Sıfat fiil eki – Geçtiğim yollar NOT Rakamlar ve özel isimlere gelen eklerde de ünsüz benzeşmesi kuralı 1985’de Sivas’da doğdum. Yanlış1985’te Sivas’ta doğdum. DoğruÜnsüz YumuşamasıSözcük köklerinin, gövdelerinin veya bazı ekleri almış hallerinin sonunda bulunan “p, ç, t, k” sessiz harflerinin yanına ünlü harfle başlayan bir ek geldiğinde “p, ç, t, k” sesleri yumuşayarak “p sesi b’ye”, “ç sesi c’ye”, “t sesi d’ye”, “k sesi g, ğ’ye” dönüşür. Bu duruma ünsüz yumuşaması adı Yumuşaması Örnekleri Sonu “p” ile biten kelimelere örneklerKasap – ı = Kasabı Ünsüz yumuşamasıDolap – ım = DolabımCevap – ımı = CevabımıSebep – ini = SebebiniRakip – ine = RakibineHesap – ı = HesabıTakip – e = TakibeSahip – inden = SahibindenMuhatap – ınız = MuhatabınızTalep – in = TalebinMahcup – uz = MahcubuzKitap – a = KitabaNasip – im = NasibimSonu “ç” ile biten kelimelere örneklerAğaç – ı = Ağacı Ünsüz yumuşamasıİlaç – ımı = İlacımıYamaç – a = YamacaDemeç – i = DemeciKireç – i = KireciTopaç –ım = TopacımDalgıç – a = DalgıcaBaşlangıç – ında = BaşlangıcındaSüzgeç –in = Süzgecinİnanç – ım = İnancımSevinç – ini = SevinciniYırtmaç – ı = YırtmacıSonu “t” ile biten kelimelere örneklerYoğurt – un = Yoğurdun Ünsüz yumuşamasıTokat – ı = TokadıTaklit – ini = TaklidiniSenet – iniz = SenedinizUmut – unu = Umudunuİnat – ını = İnadınıGeçit – e = GeçideKanat – ına = KanadınaSonu “k” ile biten kelimelere örneklerKelebek – e =Kelebeğe Ünsüz yumuşamasıEkmek – i = EkmeğiKirpik – inde = KirpiğindeTüfek – e = TüfeğeKazak – ım = KazağımSağlık – ınız = SağlığınızBayrak – ımız = BayrağımızKayık – a = KayığaYaprak – ın = YaprağınKitaplık – a = KitaplığaGözlük – üm = GözlüğümSözlük – e = SözlüğeKaşık – ı = KaşığıNOT Özel isimlerde yumuşama yapılmaz ve yabancı dillerden Türkçeye girmiş bazı alıntı kelimelerde de ünsüz yumuşaması meydana gelmez. Örnekler Doğru YanlışMehmet’e Mehmed’eYozgat’a Yozgad’aCumhuriyete Cumhuriyedehukuku hukuğudevlete devledesanata sanadamilletin milledinNOT Bazı tek heceli sözcüklerde yumuşama olurken bazıların ünsüz yumuşaması meydana Doğru YanlışSütü südü Ünsüz yumuşaması olmazÇöpü ÇöbüSapı SabıKoçum KocumKeki KegiAtın AdınTopa TobaSaçın SacınDoğru YanlışKalbim Kalpim Ünsüz yumuşaması olurUcu UçuGöğü GöküDibi dipiKabı Kapı tencerenin kabıBir öğretmen arkadaşımızın, daha çok ilköğretim düzeyindeki arkadaşlarımıza hitap eden ünsüz benzeşmesi ve yumuşaması ile ilgili konu anlatımını TüremesiDilimize Arapçadan girmiş bazı sözcükler ünlü ile başlayan bir ek aldıklarında eki alan sözcüğün sonundaki harf türeyerek ikizleşir. Buna “ünsüz türemesi” Türemesi ÖrnekleriSır – ını = Sırrını Sır kelimesinin son harfi “r” ünlü ile başlayan bir ek aldığı için ünsüz türemesi meydana gelmiştir.Hak – ım = HakkımTıb – i = TıbbiŞık – ını = ŞıkkınıAf – ı = AffıHad – imi = HaddimiRed – ine = ReddineRab – ine = RabbinZam – ı = ZammıBazı sözcükler “etmek, olmak, eylemek” gibi yardımcı fiillerle birlikte kullanıldıklarında sözcüğün sonundaki ünsüz harfte türeme meydana gelir. Bir isim ve bir yardımcı fiille birlikte kullanılan ve ünsüz türemesi meydana gelen bu sözcükler bitişik – etmek = AffetmekHis – etmek = HissetmekRet – eylemek = ReddeylemekHal – olmak = HallolmakZan – etmek = ZannetmekÜnsüz DüşmesiSonu “k” ünsüz harfi ile biten sözcüklere “–cık, -cik, -cuk, -cük, -cek” küçültme eklerinden biri geldiğinde sözcüğün sonundaki “k” harfi ünsüz düşmesine Düşmesi ÖrnekleriUfak – cık = UfacıkKüçük – cük = KüçücükAlçak – cık = AlçacıkMinik – cik = MinicikBüyük- cek = BüyücekSıcak – cık = SıcacıkYumuşak – cık =YumuşacıkSonu “k” ünsüzü ile biten bazı sözcüklere “-l,-mse” yapım eki getirildiğinde sözcüğün sonundaki “k” ünsüzü – l – mek = YükselmekAlçak – l – mak = AlçalmakKüçük – l – mek = KüçülmekUfak – l – mak = UfalmakKüçük – mse – mek = KüçümsemekBazı birleşik sözcüklerde de ünsüz düşmesi meydana – teğmen = AsteğmenÜst – teğmen = ÜsteğmenBaşka bir ses bilgisi konusu olan büyük ünlü uyumu ve küçük ünlü uyumu hakkındaki konu anlatımını inceleyebilirsiniz. Ünsüz benzeşmesi, ünsüz yumuşaması, ünsüz türemesi ve ünsüz düşmesi ile ilgili sormak istediğinizi ve eklemek istediklerinizi bizlerle paylaşabilirsiniz. İyi çalışmalar. Bu yazımızda sizlere ünlü düşmesi ile ilgili bilgiler vereceğimizi belirtmemiz gerekmektedir. Ünlü düşmesi nedir sorusunun yanıtının alınmasından sonra ünlü düşmesine örnekler vereceğimizi de belirtmeyi unutmamamız gerekmektedir. O halde, ünlü düşmesi ile ilgili bilgileri almaya, ünlü düşmesi nedir sorusunun yanıtını alarak başlayalım Ünlü düşmesi nedir? İlk önce belirtmemiz gerekir ki, ünlü düşmesi olayına hece düşmesi adı da verilmektedir. Ünlü düşmesini anlatmak istediğimizde, bazı Türkçe kelimelerin, ek almaları durumunda, ikinci hecelerinde dar ünlü var ise düşmesi durumu söz konusu olmaktadır. İşte bu duruma ünlü düşmesi adı verilmektedir. Ünlü düşmesine hece düşmesi adı verilmesinin nedenini ise şu şekilde açıklayabiliriz Bildiğimiz gibi Türkçe kelimelerin hece sayısı, kelimenin içerisinde bulunan ünlü sayısı ile orantılı olarak değişiklik göstermektedir. Ünlü düşmesinde de bir ünlü harfin düşmesi dolayısı ile hece sayısı azaldığından, ünlü düşmesine hece düşmesi adı verilmektedir. Ünlü düşmesini öğrendikten, ve ünlü düşmesi nedir sorusunun yanıtını aldıktan sonra, ünlü düşmesine örnekler de vererek bilgilerimizin tamamlanmasını sağlayalım Ünlü düşmesine örnekler Akıl + ı = Aklı Sabır + ı = Sabrı Gönül + ü = Gönlü Boyun + u = Boynu Seyir + i = Seyri Beyin + i = Beyni Bahis + i = Bahsi About Author admin

ünsüz düşmesine 50 tane örnek